معاون امنیتی و انتظامی استانداری خراسان رضوی روز سهشنبه ۳۰ دی تأیید کرد که در اعتراضات شهر مشهد حدود «۴۰۰ نفر» کشته شدند.
بر اساس گزارش خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران، امیرالله شمقدری در جمع خبرنگاران گفته که «بیش از ۸۰ درصد جانباختگان جز شهدا هستند و کمتر از ۴۰۰ نفر در اغتشاشات اخیر مشهد جان باختند».
تسنیم این آمار را در کانال تلگرامی خود منتشر کرده، ولی در سایت خود آن را حذف کرده است.
معاون امنیتی و انتظامی استانداری خراسان رضوی در عین حال همان ادعاهای سایر مقامهای جمهوری اسلامی را تکرار کرده است که افراد جانباخته توسط افرادی که او آنها را «اغتشاشگر» خوانده، کشته شدهاند.
مقامهای جمهوری اسلامی هنوز آماری از تعداد کشتهشدگان در اعتراضات سراسری ایران که هفتم دیماه آغاز شد، اعلام نکردهاند ولی در لابلای اظهارات خود از چند هزار کشته سخن گفتهاند.
سازمان حقوق بشر ایران در آخرین گزارش آماری، براساس مستندات دریافتی از منابع موثق، کشتهشدن دستکم سه هزار و ۴۲۸ معترض را تأیید کرده است.
با این حال، سازمانهای حقوق بشری میگویند احتمال دارد رقم قربانیان اعتراضات بسیار بیشتر از برآوردهای فعلی باشد که در شرایط سخت نبود اینترنت و عدم دسترسی به داخل ایران بهدست آمده است.
الهه محمدی، خبرنگار روزنامهٔ «هممیهن»: تهران بوی مرگ میدهد
الهه محمدی، خبرنگار روزنامهٔ «هممیهن»، روز سهشنبه ۳۰ دی در پستی در شبکهٔ ایکس نوشت که «یکی دو روز است تک و توک، در روز به اندازه نیم تا یک ساعت فیلترشکنهایمان کار میکند و به نت وصل میشویم. خبر میدهیم که زندهایم».
خانم محمدی افزوده است: «شهر بوی مرگ میدهد، تا به حال در تمام عمرم ندیده بودم در تهران برف ببارد و کسی حتی لبخند نزند».
او که روزنامهاش روز دوشنبه پس از سه سال ونیم انتشار توقیف شد، یادآور شده که «سعی کردیم در تمام روزهای گذشته از کشتهها و زخمیها بنویسیم. از ملکشاهی، از بهشت زهرا، کهریزک و چشمهای منتظر اجساد عزیزان، از بیمارستانها، پرستاران و پزشکانی که فاجعه را به چشم دیدند، اشک ریختند و هرچه توانستند کردند».
الهه محمدی میگوید: «روزهای سختی گذشت و همه بهتزدهاند؛ یک کشور عزادار است، یک کشور بغض کرده، یک کشور دلش گرفته».
بر اساس گزارش روز سهشنبهٔ سایت «نتبلاکس» که وضعیت اینترنت در جهان را رصد میکند، اینترنت ایران بیش از ۲۸۰ ساعت است که قطع است. مقامهای جمهوری اسلامی مدعی شدهاند که اینترنت به تدریج در حال بازگشت است، با این حال فقط شماری از افراد توانستهاند به آن وصل شوند.
رسانههای وابسته به حکومت بویژه نزدیک به سپاه پاسداران در دوران قطع اینترنت برای جامعهٔ ۹۰ میلیونی ایران، همچنان به اینترنت دسترسی داشتند و در روزهای سرکوب شدید و کشتار معترضان، روایت و اتهامهای نهادهای امنیتی و نظامی را در «تروریست» خواندن معترضان منتشر میکردند.
گزارشها حاکی است که در دورهٔ «خاموشی دیجیتال» در ایران هزاران نفر از سوی نیروهای امنیتی کشته شدند.
الهه محمدی هفتم مهر ۱۴۰۱ و در پی پوشش مراسم خاکسپاری مهسا امینی در سقز بازداشت و به اتهامهایی چون «همکاری با دولت متخاصم آمریکا»، «اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرم بر ضد امنیت کشور» و «فعالیت تبلیغی علیه نظام»، در دادگاه محاکمه و در مجموع به ۱۲ سال حبس محکوم شد. پروندهٔ او بهمن پارسال مختومه اعلام شد.
اتحادیه اروپا تحریمها علیه ایران را بهدلیل سرکوب معترضان «تشدید میکند»
رئیس کمیسیون اروپا روز سهشنبه پیشنهاد کرد که پس از سرکوب خونین معترضان در ایران، ممنوعیت بیشتری بر صادرات فناوریهای پهپادی و موشکی به ایران وضع شود.
اورسولا فون در لاین در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اروپا بهطور کامل در کنار زنان و مردان شجاع ایران ایستاده است؛ کسانی که جان خود را به خطر میاندازند تا برای خود و نسلهای آینده آزادی مطالبه کنند».
او گفت: «اتحادیه اروپا پیشتر بهدلیل نقض حقوق بشر، اشاعهٔ هستهای و حمایت ایران از جنگ روسیه علیه اوکراین، تحریمهای گستردهای علیه ایران اعمال کرده است».
خانم فون در لاین افزود: «امروز پیشنهاد میکنیم صادراتهای بیشتری از فناوریهای حیاتی مرتبط با پهپاد و موشک ممنوع شود».
رئیس کمیسیون اروپا تصریح کرد که همراه با کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی و امنیتی این اتحادیه، در حال آمادهسازی تحریمهای جدیدی در واکنش به تداوم سرکوب خشن و بیرحمانه معترضان از سوی حکومت ایران هستیم.
روایت سه شاهد عینی از کشتار و وضعیت چند شهرِ استان اصفهان؛ «مثلِ مناطق جنگزده»
سه شاهد عینی مشاهدات خود از سرکوبِ بیسابقۀ معترضان را در چهار شهر استان اصفهان، در گفتوگوی اختصاصی با خبرنگار رادیو فردا در میان گذاشتند.
این سه شهروند که از بختیاریهای مقیم استان اصفهان هستند، از آنچه «نسلکشی معترضان قوم لُر» در استان اصفهان خواندهاند، سخن گفتهاند.
آنها وضعیت شهرهای یزدانشهر، فولادشهر، شاهینشهر و بهارستان در این استان که جمعیت قابل توجهی از ساکنان آنها از بختیاریها و لرهای مقیم اصفهان هستند را همچون «شهرهای جنگزدۀ ایران پس از آزادی از دست نیروهای عراقی» توصیف میکنند.
در اظهارات آنها همچنین به کشتار معترضان در شهرهای لردگان، فارسان، جونقان، هفشجان، بازفت در استان چهارمحال و بختیاری و ایذه، شهر بختیارینشین استان خوزستان اشاره شده است.
این مناطق از نخستین مناطقی بودند که به موج تازۀ اعتراضات در ایران پیوستند و به وضوح شعارهایی در حمایت از بازگشت «پهلوی» سر داده و پرچم شیر و خورشید در دست گرفتند.
شاهد عینی نخست که ساکن یزدانشهر است، به رادیو فردا گفته «جای شلیک گلوله بر در و دیوار شهر مشخص است. آجرهای دیوارها کنده و شیشهها شکسته است. بانکها و ساختمانهای دولتی آتش گرفته و سوختهاند. یزدانشهر الان انگار خرمشهرِ بعد از آزادی است.»
این شهروند معترض گفته که سرکوب معترضان در روز و شب جمعه ۱۹ دی به اندازهای بود که «صبح شنبه که از خانه بیرون آمدم، پشت هر ماشینی یک جنازه افتاده بود. همه را زده بودند».
او به نقل از یکی از اقوام خود که از کادر نظافت شهرداری است نیز افزود: «صبح روز بیستم دی که برای جمعآوری زبالهها به خیابانها رفتیم، از پسِ جمعکردن جنازهها برنمیآمدیم.»
این شهروند از به «رگبار» بستن معترضان ساکن یزدانشهر با سلاحهای خودکار و «رحمنکردن» به افرادی که حتی از روی پشتبام «فقط تماشاچی» بودند، «رهگذران» و «صاحبان دکانها» اشاره کرده و افزوده «هر کسی که بیرون بود را میزدند».
او همچنین از کشتهشدن چند عضو برخی از خانوادهها توسط مأموران خبر داده است.
یزدانشهر از روز ۱۲ دی ماه، صحنۀ حضور خیابانی پرتعداد معترضان بود. پس از بازداشتهای گسترده شهروندان این شهر که در میان آنها، نام دستکم ۲۳ جوان و نوجوان زیر ۲۴ سال به چشم میخورد، شماری از والدین تهدید کرده بودند در صورت آزادنکردن بچههایشان، آنها نیز به خیابان خواهند آمد.
با این حال پس از سرکوب خشونتبار معترضان، خبر چندانی از این شهر بیرون نیامد، به جز آنکه خبرگزاری فارس و تسنیم از بازداشت فردی که با اسم خود ویدئوی تهدید به حضور خیابانی والدین را مطرح و منتشر کرده بود، خبر دادند.
شاهد عینی دوم نیز به رادیو فردا گفته که در شهر بهارستان بین «۳۰۰ تا ۳۵۰» نفر کشته شدند که بیشتر آنها از بختیاریهای مقیم این شهرک هستند.
او میگوید نیروهای امنیتی آنچنان خشونت بیسابقهای علیه معترضان به خرج دادند که هیچکس تصور آن را هم نمیکرد؛ «اصلاً فکر نمیکردم بتوانند تا این حد مرز کشتار را رد کنند. فکر نمیکردم هیچ آدمی بتواند دست به چنین کارهایی بزند».
این شاهد عینی، گفته پس از درگیریها، پمپ بنزینهای بهارستان سوختهاند و بنزین عرضه نمیکنند و ساکنان این شهرک باید برای بنزینزدن به بیرون از منطقه بروند.
او دربارۀ شاهینشهر نیز گفته او هنگام حملۀ اسرائیل و آمریکا به ایران، از «تعرض» به کشور بسیار ناراحت است، اما حالا به این نتیجه رسیده که مردم با دست خالی قادر به مقابله با «اوباش» حکومت نیستند.
این شاهد عینی به خبرنگار رادیو فردا تأکید کرده که معترضان در شاهینشهر، «دست خالی بودند» و ایرانیان خارج از کشور، «قادر به فهم بلایی که در جریان سرکوب، بر سر مردم ایران آمد، نیستند».
به گفتۀ این شهروند، مأموران تا بن دندان مسلح به سلاحهای جنگی، «پیر و جوان و زن و مرد را هدف قرار داده و حتی تیر خلاص به مجروحان و کشتهها» میزدند. او از کشتهشدن دستکم «۶۰۰ نفر» در این شهر خبر میدهد.
رادیو فردا در شرایط خاموشی دیجیتال و قطع دسترسی مخابراتی به ایران، فعلاً قادر به راستیآزمایی در این زمینه نیست، اما بر اساس تازهترین آمار هرانا، «خبرگزاری فعالان حقوق بشر» مستقر در ایالات متحده، شمار کشتهشدگان تأییدشده به ۴٬۰۲۹ نفر رسیده است، در حالی که تعداد موارد مرگِ در دست بررسی ۹٬۰۴۹ نفر اعلام شده است.
این شاهد عینی ساکن شاهینشهر در اظهارات خود افزوده که برای شناسایی و تحویلگرفتن پیکرهای چند تن از اقوامش به سولۀ «باغ رضوان» اصفهان رفته و افزوده «تصاویر کهریزک مقابل آنچه در باغ رضوان دیدم هیچ بود».
توصیف او از این سوله به این شرح است: «جنازهها روی هم ریخته شده بود، در حالی که آب خون از زیر بسیاری از آنها دیده میشد. برای شناسایی باید خودمان یکی یکی جنازهها را برمیداشتیم و به کناری میگذاشتیم تا جنازۀ زیر آن را ببینیم.»
او از وضعیت وحشتناک چهرۀ کشتهشدگان، کبودیها و قابل شناسایینبودن بسیاری از آنها بهدلیل ضربه سنگین و شلیک گلوله به صورت خبر داده و گفته در باغ رضوان نیز شمار زیادی از خانوادههایی که موفق به تحویل اجساد بستگان خود شده بودند، آنها را نوجوانان بین ۱۰ تا ۱۶ ساله معرفی میکردند.
شهروند دیگری که ساکن فولادشهر اصفهان است نیز از شمار بالای کشتهشدگان در این شهر خبر داده و به رادیو فردا گفته آنچنان جو ارعاب و وحشتی به راه انداختهاند که «هیچکس از ساعت سه و چهار بعدازظهر به آن طرف، جرأت نمیکند به خیابان برود، حتی برای خرید دارو».
او میگوید قبل از تاریکی هوا، مأموران لباس شخصی با فریاد «حیدر حیدر» و سلاحهای سنگین، مناطق مختلف این شهر و دیگر شهرهای استان اصفهان را قرق میکنند و حالا دیگر آنچنان «کشتاری راه انداختهاند و نسقی کشیدهاند که حتی کسی جرأت نکند از قطعی آب و برق و گرانی گلایه کند».
این شهروند از افزایش قیمت مواد خوراکی از جمله گوشت تا مرز دو میلیون تومان در هر کیلو و روغن با قیمت ۶۰۰ هزار تومان در هر بطری خبر داده و گفته هر کس به هر قیمتی که بخواهد کالاهای خود را میفروشد، البته مردم پول ندارند که چیزی بخرند، اما هرج و مرج وحشتناکی هم شده و هیچ نظارتی نیست.»
این شاهد عینی در عین حال از جمعکردن آنتنهای ماهواره در فولادشهر خبر داده و گفته «آنتنهای همۀ همسایههای ما را جمع کردهاند. اینترنت و تلفنها را بستهاند و میخواهند مردم ماهواره هم نداشته باشند که خبرها را دریافت کنند و کاملاً ایزوله باشند تا هر بلایی خواستند سرشان بیاورند.»
جمعکردن آنتنهای ماهواره در صورتی ادامه دارد که پیش از این مقامهای انتظامی، این خبر را تکذیب کرده و آن را به «مأمورنماها» و افرادی که به قصد «اخاذی» و برای «بدنامکردن» نیروهای حکومت به منازل مراجعه میکنند، نسبت داده بودند.
مقامهای حکومت ایران هنوز آمار دقیقی از شمار کشتهشدگان، زخمیها و بازداشتشدگان ارائه نکردهاند، آنها معترضان را «تروریست» نامیده و برآوردهای آماری رسانهای و فعالان حقوق بشر را نیز تکذیب میکنند.
با این حال محمود امیریمقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران، مستقر در اسلو، میگوید شمار معترضان کشتهشده در دور تازۀ اعتراضات ایران «ممکن است حتی از بالاترین برآوردهای رسانهای نیز فراتر باشد».
او بر اساس «اطلاعات رسیده از شاهدان عینی، خانوادهها و سایر شهروندان، همراه با دیگر شواهد موجود»، به این نتیجهگیری رسیده است.
آقای امیریمقدم افزوده: «جمهوری اسلامی بدون تردید یکی از بزرگترین کشتارهای جمعی معترضان در دوران ما را مرتکب شده و همۀ شواهد حاکی از آن است که این کشتار برنامهریزیشده و با هماهنگی کامل انجام شده است.»
به گفتۀ او، «این نشان میدهد که این جنایات بر اساس دستوری واحد از سوی رهبر جمهوری اسلامی و با همکاری نیروهای سرکوب، بهویژه سپاه پاسداران، انجام شده است.»
